Ημερίδα «Η πολιτική για την αναπηρία, η αναπηρία για την πολιτική»: Mια συνόψιση

Ημερίδα για την αναπηρία: μια πρώτη συνόψιση

Η ημερίδα με τίτλο: «Η πολιτική για την αναπηρία, η αναπηρία για την πολιτική», που συνδιοργάνωσαν η Ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Κωνσταντίνα Κούνεβα, το «Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς» και το τμήμα ΑμεΑ του ΣΥΡΙΖΑ, που πραγματοποιήθηκε στις 13/3 στο Ιδρυμα Ευγενίδου, άνοιξε ένα πλούσιο προβληματισμό γύρω από ένα καυτό θέμα, βαρόμετρο πολιτισμού κάθε κοινωνίας. Εδώ επιχειρούμε μια όσο το δυνατό πιο συνοπτική παρουσίασή του.

Εκ μέρους των διοργανωτών μίλησε η Κωνσταντίνα Κούνεβα, ενώ το Ινστιτούτο «Νίκος Πουλαντζάς» εκπροσώπησε η Αθηνά Αθανασίου, Aναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Πάντειο Πανεπιστήμιο στο Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, και το τμήμα ΑμεΑ ΣΥΡΙΖΑ η εντεταλμένη Περιφερειακή Σύμβουλος Αττικής για θέματα Πολιτών με Αναπηρία κ. Βιβή Τσαβαλιά. Χαιρετισμoύς απηύθυναν ο κ. Λεωνίδας Δημητριάδης-Ευγενίδης, Πρόεδρος του Ιδρύματος Ευγενίδου, ο πρόεδρος της ΕΣΑμεΑ, κ. Ιωάννης Βαρδακαστάνης, ο κ. Δημήτρης Νικόλσκυ, Πρόεδρος Επιτροπής για τα Δικαιώματα των ΑμεΑ του Συμβουλίου της Ευρώπης και η Αντιπερειφερειάρχης Κοινωνικής Πολιτικής Αττικής κ. Κατερίνα Θανοπούλου.

Το παρών στην ημερίδα έδωσαν και αρμόδιοι υπουργοί και αναπληρωτές υπουργοί της κυβέρνησης, από τις παρεμβάσεις των οποίων σταχυολογούμε τις σημαντικότερες:

-Η Αναπληρώτρια Υπουργός Κοινωνικής Αλληλεγγύης, κα. Θεανώ Φωτίου, χαρακτήρισε πολύ θετική την πρόταση για επεξεργασία ενός Εθνικού Σχεδίου δημόσιων πολιτικών για την αναπηρία, που απαιτεί τη συνεργασία των συναρμόδιων υπουργείων και των φορέων των ΑμεΑ. Πολύ σημαντική χαρακτήρισε τόσο τη δημιουργία του Μητρώου Αναπήρων, όσο και την ανεμπόδιστη πρόσβαση τους σε υγεία, παιδεία, πολιτισμό και σε υπηρεσίες και αγαθά του αστικού περιβάλλοντος. Ανέφερε ότι στο νομοσχέδιο για την ανθρωπιστική κρίση συμπεριλήφθηκαν μέτρα που αφορούν ΑμεΑ και τα οποία θα εξειδικευτούν ακόμα περισσότερο με Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ), μετά την ψήφισή του.

Συγκεκριμένα αυτά είναι:

•Δεν θα υπολογίζονται καθόλου τα προνοιακά επιδόματα αναπηρίας στο καθαρό εισόδημα βάσει του οποίου θα εκτιμάται εάν ένα άτομο ή οικογένεια εντάσσεται στα μέτρα του συγκεκριμένου νομοσχεδίου

•Σε ό,τι αφορά τη δωρεάν παροχή ρεύματος, άτομα και οικογένειες με ανάπηρα μέλη θα δικαιούνται αυξημένη ποσότητα και βεβαίως μέλη με αναπηρία που είναι εξαρτώμενα από μηχανήματα που λειτουργούν με ηλεκτρικό ρεύμα θα έχουν δωρεάν παροχή ρεύματος.

-Ο αναπληρωτής Υπουργός Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων κ. Τάσος Κουράκης τόνισε ότι «απαραίτητη προϋπόθεση της ενιαίας εκπαίδευσης είναι η κατάλληλη προετοιμασία και ο εξοπλισμός των εκπαιδευτικών με τις ειδικές γνώσεις και τις επαγγελματικές δεξιότητες και ικανότητες, ώστε να μπορούν να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τις ιδιαίτερες εκπαιδευτικές ανάγκες των μαθητών που ανήκουν σε διαφορετικές κατηγορίες αναπηρίας. Όπως είπε ο κ. Κουράκης, οι εκπαιδευτικοί απαιτείται:

• να σχεδιάζουν και να εφαρμόζουν εξατομικευμένα προγράμματα εκπαίδευσης,

• να σχεδιάζουν, να αναπτύσσουν και να αξιολογούν προγράμματα ενιαίας εκπαίδευσης μαθητών με ή χωρίς ειδικές ανάγκες ή και αναπηρία,

• να συνεργάζονται με γονείς, με συναδέλφους εκπαιδευτικούς, με ειδικούς επαγγελματίες και με διοικητικά στελέχη.

«Το Σχολείο για Όλους» μπορεί να υλοποιηθεί εφόσον το πολιτικό σύστημα το αποφασίσει. Η θεσμοθέτησή του και η υποστήριξη της λειτουργίας του είναι ζήτημα άσκησης πολιτικής. Άλλωστε η Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Αναπήρων του ΟΗΕ αποτελεί πλέον νόμο του ελληνικού κράτους και υποχρεώνει την πολιτεία να ευθυγραμμίσει τη νομοθεσία της και τις πρακτικές της προς αυτήν την κατεύθυνση», είπε ο κ. Κουράκης.

-Η Αναπληρωτής Υπουργός για την καταπολέμηση της ανεργίας Ράνια Αντωνοπούλου πρόσθεσε ότι «η ανεργία πλήττει το 90% των συμπολιτών μας με αναπηρίες». Η κ. Αντωνοπούλου υποστήριξε ότι απαιτείται η εφαρμογή μιας πολιτικής καταπολέμησης των εργοδοτικών και εργασιακών προκαταλήψεων, ώστε να επιτευχθεί η ανατροπή του κοινωνικού στιγματισμού ενώ σημείωσε τη σημασία της κοινωνικής οικονομίας για την κοινωνική επανένταξη των πολιτών με αναπηρία. Πρότεινε τέλος την δημιουργία εθνικής τράπεζας δεδομένων, «ώστε να μην διαιωνίζεται το καθεστώς των κατακερματισμένων πολιτικών», την έκδοση «ειδικής κάρτας του πολίτη με αναπηρία καθώς και την ενίσχυση του θεσμού της στέγης υποστηριζόμενης διαβίωσης ατόμων με αναπηρία», τα οποία όπως είπε αποτελούν πάγια αιτήματα του αναπηρικού κινήματος.

Αναπληρωτής υπουργός Κοινωνικών Ασφαλίσεων, κ. Δημήτρης Στρατούλης, γνωστοποίησε ότι το επόμενο 20αήμερο, θα υπάρξουν νομοθετικές πρωτοβουλίες για να δημιουργηθεί ένα ενιαίο σύστημα «πιστοποίησης αναπηρίας, που δεν έχει σε τίποτα να ζηλέψει τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά», όπως δήλωσε χαρακτηριστικά. Οι νομοθετικές παρεμβάσεις θα αφορούν:

• Την εναρμόνιση των διατάξεων των ασφαλιστικών φορέων για την απόδοση συντάξεων αναπηρίας.

• Τροποποίηση της διαδικασίας παροχής προνοιακών επιδομάτων αναπηρίας, με έγκαιρη, τρίμηνη ειδοποίηση πριν από την διακοπή παροχής του επιδόματος.

• Την έκδοση με απλή διοικητική πράξη των πιστοποιήσεων που αφορούν τις 43 χρόνιες παθήσεις, έτσι ώστε να μην ταλαιπωρούνται εκ νέου στα ΚΕΠΑ οι δικαιούχοι.

• Την ανασύσταση της ειδικής επιστημονικής επιτροπής του άρθρου 7, με επικεφαλής των Γενικό Γραμματέα Κοινωνικών Ασφαλίσεων κ. Γ. Ρωμανιά, η οποία θα επανεξετάσει, σε διαβούλευση με τους φορείς των ΑμεΑ και των Ιατρών του ΕΟΠΥΥ, τον Ενιαίο Πίνακα Προσδιορισμού Ποσοστού Αναπηρίας και τον Κανονισμό Εκτίμησης Βαθμού Αναπηρίας (ΚΕΒΑ).

• Την κατάργηση του παράβολου των 46,14 ευρώ για την πιστοποίηση της αναπηρίας στα ΚΕΠΑ, όχι μόνο για τους ανασφάλιστους, αλλά για το σύνολο των ασφαλισμένων και την κάλυψή του από άλλες πηγές.

Η ημερίδα συνεχίστηκε με την δεύτερη συνεδρία με θέμα «Αναπηρία: Θεωρητικές Προσεγγίσεις, πολιτικές πρακτικές και αντιστάσεις». Την συνεδρία άνοιξε ο κ. Τεντόμας, Διδάκτορας του Τμήματος Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου, ο οποίος ανέπτυξε τις εννοιολογήσεις της αναπηρίας και τη σημασία τους στην πολιτική πρακτική. Ιδιαίτερη αξία έχει η αναφορά του, στους Mike Oliver και Paul Abberley οι οποίοι «εισήγαγαν πιο δυναμικά πλέον την κοινωνικο-πολιτική ερμηνεία της αναπηρίας και παράλληλα άσκησαν οξεία κριτική σε προγενέστερες ερμηνείες, ενάντια δηλαδή στην ιατρικοποίηση. Υποστήριξαν ότι δεν είναι η βλάβη (η σωματική δυσλειτουργία) υπεύθυνη για τον προσδιορισμό της έννοιας αναπηρία αλλά υπεύθυνο είναι το ίδιο το κοινωνικο-πολιτικό σύστημα που κατασκευάζει την έννοια αυτή».

Η Έρη Σαμικού άσκησε κριτική για τον τρόπο που λειτουργούν τα Κ.Ε.Π.Α καθώς υποβάλλουν τα άτομα με αναπηρία που θέλουν να πιστοποιηθούν σε εξοντωτική γραφειοκρατική διαδικασία η οποία, σύμφωνα και με μαρτυρίες ατόμων με αναπηρία που ανέφερε, τους δημιουργούν σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα.

Η κα.Τζίτζικα, Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια αναφέρθηκε στις δύο σύγχρονες αντιλήψεις για την αναπηρία (Βιοιατρικό Μοντέλο και Βιοψυχοκοινωνικό – Κοινωνικό Μοντέλο). Ανέλυσε τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα Κ.Ε.Π.Α και τέλος κατέθεσε προτάσεις για την βελτίωσή τους. Οι πιο σημαντικές από αυτές είναι:

  • Ανάγκη κατάρτισης και υιοθέτησης Κοινού Σχεδίου Δράσης για την οργάνωση και λειτουργία των ΚΕ.Π.Α.

  • Να ενεργοποιηθούν οι επιτροπές για κατ οίκον εξετάσεις.

  • Να υιοθετηθεί η Σύμβαση του ΟΗΕ που αποτελεί το πρώτο νομικά δεσμευτικό διεθνές μέσο για τα ανθρώπινα δικαιώματα και για ΑμεΑ.

  • Να εφαρμοστεί ο ΓΟΚ (Γενικός Οικοδομικός Κανονισμός) σε όλα τα κτίρια που στεγάζονται οι υπηρεσίες των ΚΕΠΑ με στόχο την προσβασιμότητα όλων των πολιτών με Αναπηρία.

Συνεχίζοντας ο κ. Τύμπας, Αναπληρωτής Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Επισκέπτης Καθηγητής στο Swedish Institute for Disability Research, μίλησε για την σχέση της αναπηρίας με την τεχνολογία. Ισχυρίστηκε ότι αυτό που «πραγματικά χρειαζόμαστε δεν είναι απλά περισσότερη και πιο εξελιγμένη τεχνολογία στο πλαίσιο μιας πολιτικής για την αναπηρία αλλά χρειαζόμαστε συγκεκριμένη τεχνολογία, η οποία διαμορφώνεται ξεκινώντας από το τι είναι κοινωνικά προτιμητέο, όχι τεχνικά, υποτίθεται, ανώτερο. Σε αυτή την κατεύθυνση δεν ξεκινάμε από την τεχνολογία προς την αναπηρία. Η αναπηρία διαμορφώνει την πολιτική μας. Η γνώση της αναπηρίας. Η συμμετοχή των ανθρώπων με αναπηρία. Το αναπηρικό κίνημα ως κρίσιμος τροφοδότης της πολιτικής».

Τέλος, ο Αντώνης Ρέλλας σκηνοθέτης και ακτιβιστής με αναπηρία, αναφέρθηκε στις δράσεις της κίνησης χειραφέτησης AμεΑ ΜΗΔΕΝΙΚΗ ΑΝΟΧΗ στην οποία είναι ιδρυτικό μέλος. Σημειώνεται ότι ο Αντώνης Ρέλλας, συνεργάτης του Ιδρύματος Ευγενίδου, εκτός από τη διαμόρφωση προσβάσιμων υπηρεσιών στο ίδιο το Ίδρυμα, έπαιξε καθοριστικό ρόλο και στη διοργάνωση της ίδιας της ημερίδας, ώστε να είναι όσο το δυνατό πιο προσβάσιμη γι’ αυτούς που κατ’ εξοχήν απευθυνόταν.

H 4η συνεδρία με θέμα «Αναπηρία, ψυχική υγεία και εξαρτήσεις: Θέσεις πέρα από τον αποκλεισμό, το στίγμα και τη χειραγώγηση», άνοιξε με την ομιλία του ψυχίατρου κ. Μεγαλοοικονόμου ο οποίος αναφέρθηκε στην κατάρρευση του Ψυχαργώς και στην μεγάλη σπατάλη κονδυλίων στο όνομα της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης, η οποία εν τέλει δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. Ο ίδιος υπογράμμισε ότι είναι είναι κατά του ψυχιατρικού άσυλου, αλλά θεωρεί ότι με την υπάρχουσα κατάσταση τα ψυχιατρεία δεν πρέπει κλείσουν καθώς όπως είπε δεν είμαστε έτοιμοι. Η κα. Μάτσα αναφέρθηκε στον αποκλεισμό και την κατάφορη παραβίαση των δικαιωμάτων των εξαρτημένων ατόμων, με βάση τη σημαντική εμπειρία του 18 Άνω. Ιδιαίτερη μνεία αξίζει η αναφορά της κα. Μάτσα στις αυτοκτονίες στην Ελλάδα, για τις οποίες εξέφρασε την πεποίθηση ότι πολλές δεν είναι ψυχοπαθολογικού χαρακτήρα, αλλά αποτέλεσμα ακραίας απόγνωση,ς απόρροια της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης που βιώνουμε.

Τέλος, ο Μάριος Ατζέμης με την συγκινητική και βιωματική ομιλία του, ως πρώην τοξικομανής και οροθετικός, με τίτλο «Από την ακίνησία στη Χειραφέτηση», αναφέρθηκε στα προγράμματα μείωσης βλάβης και στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν λόγω της οικονομικής κρίσης.

Η τελευταία συνεδρία με θεματική ενότητα «Αναζητώντας μια νέα πολιτική για την αναπηρία. Μοντέλα και Καλές Πρακτικές: Aνεξάρτητη Διαβίωση και Προσβασιμότητα» άνοιξε με την ομιλία μέσω Skype από την Σουηδία του Dr Adolf Ratzka, Διευθυντή του Ινστιτούτου Ανεξάρτητης Διαβίωσης αλλά και πρωτοπόρου του κινήματος της Ανεξάρτητης Διαβίωσης στην Ευρώπη. Kατά τον Ratzka ανεξάρτητη διαβίωση σημαίνει: «εμείς τα άτομα με αναπηρία να διεκδικούμε τις επιλογές μας και τον έλεγχο στην καθημερινή μας ζωή όπως και οι υπόλοιποι άνθρωποι που δεν έχουν κάποια αναπηρία. Θέλουμε να μεγαλώσουμε μέσα στις οικογένειες μας, να πηγαίνουμε στο σχολείο της γειτονιάς, να χρησιμοποιούμε το ίδιο λεωφορείο με τους γείτονές μας, να εργαζόμαστε σε θέσεις που συνάδουν με την εκπαίδευση και τα συμφέροντά μας. Δεδομένου ότι είμαστε οι καλύτεροι ειδικοί στις ανάγκες που έχουμε, πρέπει να δείξουμε και τις λύσεις που θέλουμε, πρέπει να αναλάβουμε την ευθύνη της ζωής μας, να σκεφτόμαστε και να μιλάμε για τους εαυτούς μας – ακριβώς όπως όλοι οι άλλοι». Η κ. Φύκα, κοινωνική λειτουργός και πρόεδρος του σωματείου «Άλλη Όψη», τόνισε ότι η προσωπική βοήθεια είναι το κλειδί στο κίνημα για την Ανεξάρτητη Διαβίωση. Επιπλέον ανέφερε το παράδειγμα καλής πρακτικής σχετικά με την προσωπική βοήθεια στην Μεγάλη Βρετανία.

Οι Στέλιος Κυμπουρόπουλος και Δημήτρης Καραναστάσης, Πρόεδρος και Ταμίας αντίστοιχα του «i-Living» εξήραν τους στόχους του πρώτου Οργανισμού για την Ανεξάρτητη Διαβίωση στην Ελλάδα οι οποίοι είναι:

  • Προώθηση της ανεξάρτητης διαβίωσης των ατόμων με αναπηρία και της κοινωνικής τους ενσωμάτωσης.

  • Προώθηση της ισότητας των ατόμων με αναπηρία όπως ορίζονται στη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία.

  • Ανανέωση της πολιτικής και κοινωνικής σκέψης στην Ελλάδα,σε θέματαπου αφορούν την αναπηρία και τη σύγχρονη αντίληψητης

Τέλος, ο Άλεξ Ταξιλδάρης παρουσίασε οπτικοακουστικά το σημαντικό έργο που έχει κάνει σαν πρόεδρος του Συλλόγου «Περπατώ» σχετικά με την βελτίωση της προσβασιμότητας στην Κομοτηνή.

Η ημερίδα ολοκληρώθηκε με το ανοιχτό forum φορέων και κοινού, στο οποίο με συντονιστή τον Χρήστο Σβάρνα από το τμήμα ΑμεΑ ΣΥΡΙΖΑ εισηγήσεις έκαναν ο Ανδρέας Μαζαράκης, αντιπρόεδρος του Συλλόγου Οροθετικών Ελλάδος «Θετική Φωνή», η Βενέτα Λαμπροπούλου καθηγήτρια του πανεπιστημίου Πατρών στο τμήμα ειδικής εκπαίδευσης Κωφών, ο Αντρέας Κουζέλης κοινωνιολόγος και συγγραφέας, ο Παναγιώτης Πιτσίνιαγκας συντονιστής βιωματικών παρεμβάσεων – Motivational Speaker από τον Σύνδεσμο Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Σ.Κ.Ε.Π), ο Πέτρος Κακολύρης από τον Σύλλογο Μεταμοσχευμένων καρδιάς-πνευμόνων η “Σκυτάλη” και συγγραφέας του βιβλίου «Η ιστορία της καρδιάς μου, το χρονικό μιας μεταμόσχευσης», ο Θανάσης Κατσιγιάννης Λήπτης Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου «Αυτοεκπροσώπηση», ο Γιώργος Γαλάνης που εκπροσώπησε τον Μηνά Ευσταθίου Πρόεδρο του Πανελλήνιου Επιστημονικού Συλλόγου Ειδικής Αγωγής, και τέλος ο Bάσιας Τσοκόπουλος από το Εργαστήρι Ειδικής Αγωγής ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ.

Υ.Γ Θέλουμε να ευχαριστήσουμε όλους τους συμμετέχοντες για την παρουσία τους και να τονίσουμε ότι αυτή η ημερίδα δεν κλείνει αλλά αντιθέτως τώρα ανοίγει την προσπάθεια που ξεκίνησε η κα. Κωνσταντίνα Κούνεβα να ασχοληθεί ενεργά και συστηματικά με ζητήματα που άπτονται της αναπηρίας. Τέλος, θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε για την ύπαρξη ανοιχτού forum πάνω στα δυο κεντρικά ερωτήματα για την αναπηρία στο site της Κωνσταντίνας Κόυνεβα http://kkuneva.eu/, αλλά και μέσω της διεύθυνσης http://kkuneva-net.eu. Στο forum υπάρχουν οδηγίες εγγραφής και προσβλέπουμε.