Ακτινογραφία της κατάστασης των εργαζόμενων γυναικών και μητέρων στην Ελλάδα

 

Μια άκρως ενδιαφέρουσα συνεδρίαση της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Ισότητας, Νεολαίας και Δικαιωμάτων του Ανθρώπου της ελληνικής Βουλής, με τη συμμετοχή της Κ. Κούνεβα και πλήθους φορέων και ειδικών

 Στις 14 Μαίου 2015, η Κ. Κούνεβα συμμετείχε στην συνεδρίαση της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Ισότητας, Νεολαίας και Δικαιωμάτων του Ανθρώπου της ελληνικής Βουλής, υπό την προεδρία της κ. Αφροδίτης Σταμπουλή, με θέμα : «Γυναικεία αμειβόμενη εργασία».

Στην επιτροπή επίσης συμμετείχαν, η κυρία Βασιλική Σαΐνη, Εκπρόσωπος του Τμήματος Υλοποίησης και Παρακολούθησης Πολιτικών Ισότητας και Εκπρόσωπος της Γ.Γ.Ι.Φ. στο Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Ισότητας των Φύλων, ο κ. Γεώργιος Κουμπούρας, Νομικός Σύμβουλος στο Νομικό Τμήμα της Γ.Γ.Ι.Φ., οι κυρίες Άννα Παραγιού και Μυρτώ Χατζήνα, Επιστημονικοί Συνεργάτες της Γ.Γ.Ι.Φ., οι κυρίες Ευαγγελία Βαρσάμη και Φλωρεντία Περδίου, Ειδικές Επιθεωρήτριες Εργασιακών Σχέσεων του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ), η κυρία Ηλέκτρα Δεμοίρου, Ειδική Επιστήμονας στον Κύκλο Ισότητας του Συνηγόρου του Πολίτη, η κυρία Ειρήνη Αγαθοπούλου, Πρόεδρος του Κέντρου Ερευνών για Θέματα Ισότητας (Κ.Ε.Θ.Ι.), η κυρία Τάνια Καραγιάννη, Μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΑΔΕΔΥ, η κυρία Κατερίνα Μπουγιούκου, Γραμματέας Γυναικών της ΓΣΕΕ, η κυρία Έλλη Βαρχαλαμά, Νομική Σύμβουλος της ΓΣΕΕ και Επιστημονική Συνεργάτης του ΙΝΕ – ΓΣΕΕ για Θέματα Ισότητας, η κυρία Ιωάννα Προφύρη, Υπεύθυνη του Γραφείου Ισότητας του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων (Ι.Μ.Ε.) της ΓΣΕΒΕΕ, η Δρ Ζιζή Σαλίμπα, Οικονομολόγος της Εργασίας – Εμπειρογνώμων, η κυρία  Ελένη Παπαγεωργίου, εργαζόμενη σε προγράμματα «Voucher» και μέλος των «Voucherades».

Η εισήγηση της Κ. Κούνεβα

Η Κ. Κούνεβα έκανε αρχικά μία ενημέρωση σχετικά με την ιστορία και τον ρόλο της Επιτροπής των Γυναικών στο Ευρωκοινοβούλιο (FEMM):

 «Η Επιτροπή ξεκίνησε σαν ένα Όργανο που θα πιέζει για την ισότητα γυναικών και ανδρών, κυρίως στην απασχόληση. Σήμερα πια είναι ένας θεσμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που προβάλλει την διάσταση του φύλου σε όλες τις πολιτικές της Ευρωπαϊκές Ενώσεις. Το πιο σημαντικό είναι ότι η εξάλειψη της ανισότητας των γυναικών και ανδρών έχει γίνει στόχος της Ε.Ε. κατοχυρωμένος στην συνθήκη της και αφορά όλους τους τομείς της οικονομικής και κοινωνικής ζωής, από την απασχόληση μέχρι την πολιτική και τα άλλα κέντρα λήψης αποφάσεων. Αυτά βέβαια είναι θεωρητικά, χρήσιμα για τον αγώνα μας, αλλά θεωρητικά, για παράδειγμα το ποσοστό των γυναικών Ευρωβουλευτών έχει φτάσει στο υψηλότερο σημείο, στο 37%.»

Πρόσθεσε: «συχνά η εκπροσώπηση των γυναικών στα κέντρα των αποφάσεων είναι μια ωραία παραπλανητική βιτρίνα».

Στην συνέχεια επικεντρώθηκε στην Νέα Οδηγία για την άδεια μητρότητας, την επέκτασή της στις 20 εβδομάδες, που ξεκίνησε σαν πρόταση πριν 7 χρόνια και τώρα βρίσκεται ένα βήμα πριν την απόσυρση.

«Το Συμβούλιο, δηλαδή τα κράτη μέλη, αντιδρούν στην Οδηγία όπως έχει διαμορφωθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Κομισιόν απειλεί ότι εάν μέχρι τον Ιούνιο δεν υπάρξει συμφωνία, η Οδηγία να αποσυρθεί.

Γι’ αυτό και σαν Επιτροπή Γυναικών, βγάλαμε μέσα από μια μεγάλη πλειοψηφία, ψήφισμα και θα συζητήσουμε αυτό το θέμα στην Ολομέλεια την επόμενη εβδομάδα. Θα γίνει  προφορική ερώτηση στο Συμβούλιο, ενώ με τον κ. Δημήτρη Παπαδημούλη, έχουμε καταθέσει μια γραπτή ερώτηση προς την Κομισιόν.

Γιατί αντιδρούν; Για το κόστος, φυσικά. Όλα είναι κόστος, η μητρότητα, η ισότητα των φύλων.

Αν θέλετε τη γνώμη μου, ακόμη και οι είκοσι εβδομάδες άδειας είναι πολύ λίγες σαν μέτρο, γιατί μια μητέρα χρειάζεται τρία χρόνια να μένει με το παιδί της. Αυτό, θα ήταν πραγματικά,

Η Ευρώπη, παραπονείται ότι έχει δημογραφικό πρόβλημα, ότι ο πληθυσμός της γερνάει, ότι αυτό θα έχει καταστροφικές επιπτώσεις στο ασφαλιστικό σύστημα. Αλλά, όταν τα κράτη καλούνται να κάνουν κάτι για να βοηθήσουν τα ζευγάρια και τις νέες γυναίκες να κάνουν παιδιά, θυμούνται το κόστος. Έτσι, λοιπόν, μπαίνουμε σε φαύλο κύκλο. Μεγάλη πρόοδος.»

Η αδήλωτη εργασία

Το επόμενο θέμα που έθιξε είναι η αδήλωτη εργασία :

« Για λογαριασμό της Επιτροπής Γυναικών, ανέλαβα να συντάξω αυτή την γνωμοδότηση που αφορά την δημιουργία μιας Πλατφόρμας συνεργασίας των κρατών της Ε.Ε., για την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας. Σας ενημερώνω ότι είμαι πολύ ικανοποιημένη που η Επιτροπή ενέκρινε με μεγάλη πλειοψηφία, αυτή τη γνωμοδότηση.

Τα δύο πιο σημαντικά στοιχεία είναι τα εξής: Η αλλαγή του ορισμού της αδήλωτης εργασίας, που είναι ο ίδιος ορισμός εδώ και είκοσι χρόνια. Πετύχαμε να γίνει δεκτό ότι η πρώτη δουλειά της Πλατφόρμας είναι να αλλάξει τον ορισμό ώστε αυτός να περιλαμβάνει όλες τις καινούργιες μορφές αδήλωτης εργασίας, όπως η μερικώς αδήλωτη εργασία.

Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Ότι η Πλατφόρμα θα έχει την αρμοδιότητα να καταπολεμήσει ένα μεγάλο φάσμα καταστρατήγησης εργασιακών δικαιωμάτων, που σε μεγαλύτερο βαθμό αφορούν γυναίκες.

Όπως η απόκρυψη των πραγματικών ωρών εργασίας, της αληθινής αμοιβής που δίνει ο εργοδότης, της πραγματικής σχέσης εργασίας που συχνά είναι κρυμμένη πίσω από πλασματική σχέση, όπως συμβαίνει για παράδειγμα με τα μπλοκάκια.

Το δεύτερο σημαντικό που πετύχαμε, είναι η Πλατφόρμα συνεργασίας να είναι όσο γίνεται πιο δεσμευτική για τα κράτη-μέλη, να μην είναι απλά ένα ευχολόγιο ή ένα παρατηρητήριο και επίσης να συνδυάζεται με μέτρα για την μετατροπή της αδήλωτης εργασίας, σε μόνιμη.

Η δεύτερη δουλειά που έχω αναλάβει στο πλαίσιο της Επιτροπής Γυναικών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, είναι η σύνταξη μιας έκθεσης για τις γυναίκες εργαζόμενες ως οικιακές βοηθούς και προσωπικό φροντίδας παιδιών, ηλικιωμένων και αρρώστων. Μια παράλληλη έκθεση για το ίδιο θέμα θα βγει και από την Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων, στην οποία επίσης συμμετέχω.»

Έτσι νομίζω ότι θα φτάσουμε σε σωστά αποτελέσματα αφού οι δύο εκθέσεις θα συμπληρώνουν η μία την άλλη. Ποιο είναι το θέμα εδώ; Να καταγράψουμε την κατάσταση των οικιακών βοηθών και των εργαζομένων στη φροντίδα εξαρτημένων ατόμων, που στην τεράστια πλειοψηφία είναι γυναίκες από κάθε σκοπιά: πώς δουλεύουν, με ποιες σχέσεις εργασίας, πώς αμείβονται, πώς συνδικαλίζονται, πώς ελέγχουν αν γίνονται σεβαστά τα δικαιώματά τους και οι υπηρεσίες σε κάθε κράτος της Ευρώπης.

Γιατί, είναι σε όλους γνωστό ότι σε μια κρατική υπηρεσία σπάνια μπαίνει σε ένα σπίτι, όπου μπορεί να υπάρχει μια εργαζόμενη γυναίκα οικιακή βοηθός. Και ξέρετε ότι αυτό έχει συχνά τραγικά αποτελέσματα. Δυστυχώς, είχαμε και έχουμε στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες, απίστευτα περιστατικά εκμετάλλευσης ακόμα και κακοποίησης και βασανισμού γυναικών – οικιακών βοηθών.»

 Οι γονικές άδειες

Στο δεύτερο μέρος της συνεδρίασης σε σχέση με τις γονικές άδειες η Κ.Κούνεβα πρόσθεσε δίνοντας έμφαση:

« Θα ήθελα να σας βάλω κάτι σαν στόχο, κάτι που εμένα μου δημιουργεί αντίδραση εδώ και πολλά χρόνια. Η άδεια μητρότητας, η προστασία του παιδιού και ο χρόνος που πρέπει να αφιερώσει μια μητέρα σε ένα παιδί , μέχρι την ηλικία των δύο ή τριών ετών, πρέπει να είναι μια κεντρική κρατική πολιτική.

 Δεν μου άρεσε καθόλου όταν άκουσα ότι ο ένας επαγγελματικός κλάδος δίνει διαφορετική άδεια μητρότητας από τον άλλον. Δε νομίζω ότι ένα παιδί είναι κατώτερο από το άλλο και μια μητέρα είναι ανώτερη από μια άλλη, επειδή ανήκει σε διαφορετική επαγγελματική κατηγορία. Όλα τα παιδιά και όλες οι γυναίκες έχουν ίσα δικαιώματα και δεν μπορούμε να τα διακρίνουμε με αυτόν τον τρόπο.

Σας βάζω στόχο, να φτάσουμε σε μια κρατική πολιτική, σε αυτό το θέμα και η άδεια να μην είναι εβδομάδες, να είναι, το λιγότερο, δύο χρόνια. Ένα παιδάκι να μπορεί να μιλήσει, να μπορεί να πει τι έχει, μιας και μόνο η μητέρα και ο πατέρας ξέρει τι ανάγκες έχει. Ένας ξένος άνθρωπος που θα το προσέξει, τι μπορεί να ξέρει για τις ανάγκες του παιδιού; Που είναι τα δικαιώματα του παιδιού, να έχει τη μητέρα του δίπλα, έτσι ώστε να μπορέσει μόνο του να μπει στη ζωή;»

Αξιόλογες τοποθετήσεις έκαναν και  οι υπόλοιποι ομιλητές δίνοντας σημαντικά στοιχεία, προτάσεις και επισημάνσεις.

Η Βασιλική Σαΐνη, Εκπρόσωπος του Τμήματος Υλοποίησης και Παρακολούθησης Πολιτικών Ισότητας και Εκπρόσωπος της Γ.Γ.Ι.Φ. στο Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Ισότητας των Φύλων, μεταξύ άλλων είπε σε σχέση με την ισότιμη ένταξη των φύλων:

«Υιοθετούμε την άποψη ότι η ισότιμη ένταξη των φύλων στην αγορά εργασίας δεν περιορίζεται μόνο στην εξασφάλιση οικονομικής ανεξαρτησίας από τις γυναίκες και τους άνδρες αλλά, αποτελεί προϋπόθεση για την επίτευξη οικονομικής ανάπτυξης, ευημερίας και ανταγωνιστικότητας.»

 Και έδωσε στοιχεία για την υπάρχουσα  κατάσταση:

«Παρατηρείται το ποσοστό απασχόλησης των ανδρών να πέφτει από το 80,4% στο 62,7% και των γυναικών από το 52,5% στο 43,3%, με το γυναικείο όμως πληθυσμό να αντιμετωπίζει μεγαλύτερα εμπόδια εισόδου στην αγορά εργασίας, είτε πρόκειται για νεοεισερχόμενες, είτε πρόκειται για μακροχρόνια άνεργες.»

«Τα αριθμητικά δεδομένα  καταδεικνύουν μια διαδικασία κοινωνικής οπισθοδρόμησης με το γυναικείο πληθυσμό να βρίσκεται για άλλη μια φορά σε ευάλωτη θέση, δεδομένου ότι απασχολούνται και σε επισφαλείς θέσεις εργασίες όπως είναι, η μερική απασχόληση εργασίας, η εκ περιτροπής εργασία κλπ., οι οποίες χαρακτηρίζονται από χαμηλές αποδοχές και μειωμένες δυνατότητες εξέλιξης με μειωμένες ασφαλιστικές εισφορές, που δημιουργούν προβλήματα τόσο στο παρόν όσο και στο μέλλον με ένα χάσμα στο ύψος της καταβολής των συντάξεων.»

Σε σχέση με την μητρότητα τόνισε:

«Στην περίοδο της κρίσης έχουμε παρατηρήσει μια αύξηση των παραβιάσεων της εργατικής νομοθεσίας ακόμα και εκεί που υπάρχει προστατευτικό νομοθετικό πλαίσιο σε περιπτώσεις εγκύων, λεχώνων και νέων μητέρων. Γιατί γίνεται αυτό; Γιατί στο συλλογικό ασυνείδητο μας, φαίνεται ότι υπάρχει παγιωμένη η αντίληψη ότι ο καταμερισμός των οικογενειακών υποχρεώσεων, είναι κατά κύριο λόγο υπόθεση των γυναικών οπότε, με περισσότερη ευκολία θα απολύσει κάποιος μια νέα μητέρα, από την εργασία της. Εμείς, στη Γ.Γ.Ι των Φύλων προκειμένου να αντιμετωπίσουμε την κατάσταση την οποία διαπιστώνουμε, έχουμε σκοπό όπως και με το τωρινό εθνικό πλαίσιο δράσης για την ισότητα, αλλά και με αυτό το οποίο ετοιμάζουμε και βρίσκεται σε διαβούλευση, να αντιμετωπίσουμε το θέμα της εργασίας ολιστικά. Και να προβλέψουμε μέτρα, που θα αφορούν τόσο την ένταξη των γυναικών αν θέλετε με θετικές δράσεις στην αγορά εργασίας, αλλά και την συμφιλίωση της οικογένειας με την επαγγελματική και προσωπική ζωή.

Οι άξονες μας, πάλι θα κινηθούν σε οριζόντιες παρεμβάσεις, σε νομοθετικές και εξειδικευμένες πολιτικές ισότητας».

Ο Γεώργιος Κουμπούρας, Νομικός Σύμβουλος στο Νομικό Τμήμα της Γ.Γ.Ι.Φ. τόνισε:

«Το νομοθετικό πλαίσιο παραμένει πολύπλοκο και κατακερματισμένο, ιδιαίτερα σε ότι αφορά τον ιδιωτικό τομέα και έχει διαπιστωθεί ότι, δεν ωθεί για παράδειγμα τους πατέρες για ανάληψη της φροντίδας των παιδιών.»

Υποστήριξε τη  θέση της Κ. Κούνεβα: «Εδώ να πούμε, ότι ως Γενική Γραμματεία Ισότητας, θεωρούμε επιβεβλημένη την υιοθέτηση της οδηγίας για την άδεια μητρότητας, έτσι όπως την περιέγραψε αναλυτικά η κυρία Κούνεβα, όπως πληροφορούμαι, σήμερα έχει αποσταλεί και σχετικό δελτίο τύπου, αλλά και επιστολή προς τον Πρωθυπουργό και τους Υπουργούς Εργασίας, Εσωτερικών και Επικράτειας.»

«Επιπλέον, προτείνεται η βαθμιαία επέκταση της άδειας πατρότητας με πλήρεις αποδοχές, μέχρι να συμπέσει η διάρκεια της με αυτήν της άδειας λοχίας.

Εξετάζεται, η βελτίωση του νομοθετικού πλαισίου για τις αυτοαπασχολούμενες. Σήμερα, με πολύ πρόσφατη σχετικά νομοθετική ρύθμιση, οι γυναίκες που είναι άμεσα ασφαλισμένες στο Ενιαίο Ταμείο Ανεξάρτητα Απασχολουμένων και ασκούν αποκλειστικά ελεύθερο επάγγελμα, δικαιούνται μηνιαίο επίδομα μητρότητας 200 ευρώ μόλις για διάστημα τεσσάρων μηνών.»

Η Φλωρεντία Περδίου, Ειδική Επιθεωρήτρια Εργασιακών Σχέσεων του Σώματος Επιθεωρητών Εργασίας, μίλησε για την δράση του ΣΕΠΕ:

«Το ΣΕΠΕ, με την προληπτική και κατασταλτική του δράση στον ιδιωτικό τομέα εργασίας, αποτελεί ένα βασικό φορέα για τον έλεγχο, την επίβλεψη και εφαρμογή της εργατικής νομοθεσίας και βασικό ελεγκτικό μηχανισμό, για την παρακολούθηση παραβίασης της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών, στον τομέα της απασχόλησης, η οποία συνιστά και ουσιαστική παραβίαση της εργατικής νομοθεσίας.»

Και σχετικά με την προστασία της μητρότητας:

«Η προστασία της μητρότητας αποβλέπει στην εξασφάλιση της θέσης εργασίας της μέλλουσας μητέρας, αλλά και στην διαφύλαξη της υγείας της όπως και του εμβρύου. Η προστασία εκτείνεται τόσο στο διάστημα της εγκυμοσύνης, όσο και σε εκείνο που ακολουθεί τον τοκετό. Αφορά στην πρόσληψη, στους όρους εργασίας, στην καταγγελία της σύμβασης εργασίας, τη χορήγηση άδειας τοκετού και την παροχή διευκολύνσεων για την εκπλήρωση των οικογενειακών υποχρεώσεων.

Η προστασία της εγκύου έχει ιδιάζουσα κοινωνική σημασία, καθώς αποτρέπει την γυναίκα από την υποβολή της στο δίλημμα επιλογής μεταξύ της μητρότητας και της διατήρησης της θέσης εργασίας. Αυτή όμως η προστασία συνδέεται και με την απαγόρευση δυσμενών διακρίσεων λόγω φύλου στο πεδίο της πρόσβασης, στην απασχόληση και της προστασίας στις θέσεις εργασίας.»

Η Ευαγγελία Βαρσάμη, Ειδική Επιθεωρήτρια Εργασιακών Σχέσεων – ΣΕΠΕ,  έδωσε περισσότερα στοιχεία σχετικά με την ειδική παροχή προστασίας μητρότητας:

«Με τις διατάξεις του ν.3655, θεσμοθετήθηκε ειδική παροχή, με μορφή άδειας, η οποία χορηγείται στις εργαζόμενες μετά τη λήξη άδειας μητρότητας και της ισόχρονης, ως προς το μειωμένο ωράριο, άδειας. Η διάρκειά της είναι έξι μήνες, ενώ η εργαζόμενη επιδοτείται και καλύπτεται ασφαλιστικά από τον ΟΑΕΔ, σύμφωνα με το κατώτατο μισθό, όπως κάθε φορά καθορίζεται από την Εθνική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας.»

Στη συνέχεια δόθηκαν αναλυτικά στοιχεία σε σχέση με τα δικαιώματα των μητέρων εργαζομένων.

Η Ηλέκτρα Δεμοίρου, Ειδική Επιστήμων στον Κύκλο Ισότητας του Συνηγόρου του Πολίτη: «Μερικές από τις ραγδαίες αλλαγές, που επέφερε η οικονομική ύφεση, σηματοδοτώντας μια εντελώς νέα πραγματικότητα στο δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα, είναι οι αλλεπάλληλες νομοθετικές παρεμβάσεις στο εργατικό δίκαιο, η ραγδαία αύξηση των απολύσεων, η επιμήκυνση των ωραρίων εργασίας, η μείωση των αμοιβών, καθώς και η κατάργηση θέσεων εργασίας και η αναστολή προσλήψεων στο δημόσιο.

Οι συνέπειες της κρίσης έχουν επηρεάσει δραματικά τους εργαζόμενους, αλλά είναι γεγονός ότι οι ακριβείς επιπτώσεις των μεταβολών αυτών στην ισότητα των φύλων δεν έχουν ακόμη αποτιμηθεί με συστηματικότητα. Ωστόσο, βάσει της δικής μας εμπειρίας, παρατηρείται διαφοροποίηση στη μεταχείριση των δύο φύλων, εις βάρος των γυναικών, σε φάσεις που συνδέονται με την εγκυμοσύνη και τη μητρότητα.»

Χαρακτηριστικά είπε: «Οι εργοδότες επιχειρούν να καταγγείλουν τη σύμβαση εργασίας παρά την ύπαρξη των αναγκαστικού δικαίου διατάξεων του νόμου κατά την περίοδο της προστασίας, λόγω εγκυμοσύνης ή μητρότητας. Μάλιστα, κάποιες φορές, όταν αντιλαμβάνονται τη δυσκολία απόλυσης, διαμορφώνουν τόσο αρνητικό κλίμα στην εργασία που οδηγεί τις εργαζόμενες σε παραίτηση. Ακόμα, πολύ συχνά παρατηρείται το φαινόμενο οι εργοδότες να δηλώνουν στον ΟΑΕΔ ότι οι εργαζόμενες αποχώρησαν οικειοθελώς από την επιχείρησή τους, χωρίς κάτι τέτοιο να έχει συμβεί.»

« Οι εργοδότες υποχρεούνται να αναγγείλουν κάθε περίπτωση οικειοθελούς αποχώρησης μισθωτού στον ΟΑΕΔ εντός οκτώ ημερών. Όμως, για την υποβολή της αναγγελίας δεν απαιτείται η υπογραφή του εργαζόμενου. Για το θέμα αυτό, ο Συνήγορος του Πολίτη έχει προτείνει στον αρμόδιο Υπουργό την προσθήκη ειδικής διάταξης που να προβλέπει να μη γίνεται δεκτή η υποβολή του εντύπου οικειοθελούς αποχώρησης αν δεν έχει υπογραφεί αυτό και από την εργαζόμενη.»

Από την Ειρήνη Αγαθοπούλου, Πρόεδρο του Κέντρου Ερευνών για θέματα Ισότητας παρουσιάστηκαν στοιχεία σχετικά με το μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών.

«Όσον αφορά το μισθολογικό χάσμα είναι ότι η απορρύθμιση της αγοράς εργασίας που λαμβάνει χώρα στην πράξη τα τελευταία χρόνια των μνημονίων και η κατάργηση της προστασίας των μισθών που συντελείται αργά, αλλά σταθερά, τείνουν να αντιστρέψουν τις προόδους που έχουν συντελεστεί τις τελευταίες δεκαετίες.»

Η Τάνια Καραγιάννη,  Μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΑΔΕΔΥ έδωσε στοιχεία που δείχνουν ότι στον εργασιακό χώρο του δημοσίου που θεωρείται γυναικοκρατούμενος ισχύει μία άλλη πραγματικότητα:

«Σήμερα, στο δημόσιο τομέα απασχολούνται 267.000 γυναίκες με σχέση εργασίας δημοσίου δικαίου και ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου και αναφέραμε, βεβαίως, στο στενό δημόσιο τομέα, πλην των ΔΕΚΟ.

Από αυτές το 66% έχουν ανώτατη και ανώτερη εκπαίδευση, το 22% είναι δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, ενώ, μόλις, 6,5 υποχρεωτικής εκπαίδευσης.

Στις κατηγορίες, μάλιστα, Πανεπιστημιακής και Τεχνολογικής Εκπαίδευσης φαίνεται με βάση την τελευταία απογραφή του Υπουργείου Εσωτερικών, ότι οι γυναίκες με υψηλά τυπικά προσόντα στο δημόσιο, είναι σαφώς περισσότερες από τους άνδρες συναδέλφους τους, καθώς στην ΠΕ κατηγορία εκπαίδευσης αποτελούν το 60%, δηλαδή, είναι 140.000 γυναίκες, έναντι 94.000 ανδρών.

Στην ΤΕ κατηγορία 67%, δηλαδή, είναι 37.200 γυναίκες, έναντι, μόλις, 18.600 ανδρών, αντίθετα στην ΔΕ κατηγορία οι άνδρες είναι, σχεδόν, διπλάσιοι από τις γυναίκες και συγκεκριμένα είναι 100.938, έναντι 58.228 γυναικών.

Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι οι εργαζόμενες γυναίκες στο δημόσιο τομέα εκπροσωπούν το 52% του συνόλου των εργαζομένων εκεί, στη συντριπτική τους πλειονότητα διαθέτουν υψηλά τυπικά προσόντα.

Το ποσοστό τους μειώνεται δραστικά, καθώς ανεβαίνει η κλίμακα της ιεραρχίας. Έτσι οι γυναίκες συγκεντρώνονται σε χαμηλότερες βαθμίδες, παραμένουν στάσιμες ή προάγονται με αργότερο βαθμό από τους άνδρες συναδέλφους τους, ιδιαίτερα αν έχουν παράλληλα οικογενειακές υποχρέωση.

Η ρήση εν παρόδω, η παρουσία των γυναικών στα υψηλότερα κλιμάκια της ιεραρχίας της Δημόσιας Διοίκησης, ειδικά όταν αναφερόμαστε στις λεγόμενες πολιτικές θέσεις, είναι ισχνότατη. Ιδιαιτέρως, χαρακτηριστικό είναι, ότι σήμερα σε θέσεις Γενικών και Ειδικών Γραμματέων έχουν τοποθετηθεί συνολικά 55 άνδρες και μόλις 5 γυναίκες.»

Η Κατερίνα Μπουγιούκου, Γραμματέας Γυναικών της ΓΣΕΕ σχετικά με την ανεργία:

«Τα στοιχεία που έχουμε ως προς την ανεργία, δείχνουν συνέχεια την αύξηση της ανεργίας στις γυναίκες και μάλιστα, περισσότερο στις νέες γυναίκες, η οποία γίνεται εργαζόμενη θεωρείται από τον εργοδότη είτε είναι στον ιδιωτικό τομέα είτε στον δημόσιο τομέα, βάρος λόγω της μητρότητας και λόγω των υποχρεώσεων, που είναι αυξημένες στη γυναίκα έναντι του άντρα. Στοιχεία δείχνουν πάλι εδώ, ότι τα ποσοστά ανεργίας στο σύνολο των απασχολουμένων το 2010 ήταν 12,7% η ανεργία. Το 2014 εκτοξεύτηκε στο 26,5%. Στις γυναίκες συγκεκριμένα, η ανεργία, ενώ το 2010 ήταν 16,3%, το 2014 πήγε στο 23,6%.

Σε απόλυτα μεγέθη τα ποσοστά ανεργίας στις γυναίκες ήταν πάντοτε πολύ υψηλότερα απ’ ό,τι στους άνδρες και κατά 7 ποσοστιαίες μονάδες σε όλη την περίοδο ως προς την ανεργία των ανδρών. Υπάρχει δηλαδή πάντα ένα χάσμα.»

Σε σχέση με την πραγματικότητα των μνημονίων τόνισε ότι: « Η Ελλάδα είχε εξαιρεθεί από όλους τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς αποτίμησης της προόδου για θέματα ισότητας φύλων και αυτό λόγω της εφαρμογής των όρων που έχουμε με τα μνημόνια. Αυτό η πολιτεία πρέπει να το δει, γιατί είναι εξαιρετικά σημαντικό.»

Και σημαντική πρόταση είναι: « Θεωρώ ότι η εκπαίδευση θα παίξει πάρα πολύ σημαντικό ρόλο στο θέμα της προώθησης της ισότητας των φύλων. Η εκπαίδευση, που πρέπει να ξεκινήσει μέσα από το σχολείο. Μαζί με τη γραφή και την αρίθμηση, τα παιδιά πρέπει να γνωρίζουν και να εκπαιδεύονται για τα ανθρώπινα δικαιώματα, όχι μόνο μέσα από τα σχολεία όμως, αλλά και μέσα στην δια βίου εκπαίδευση. Πρέπει να μπουν τα θέματα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και να μπουν δυναμικά.»

Η Έλλη Βαρχαλαμά, Νομική Σύμβουλος της ΓΣΕΕ και Επιστημονική Συνεργάτης του ΙΝΕ – ΓΣΕΕ για θέματα Ισότητας έδωσε έμφαση στην δυσλειτουργία του συστήματος:

« Υπάρχουν 50 Επιτροπές γύρω γύρω, σε διάφορα Υπουργεία, οι οποίες έχουν στην ατζέντα τους το θέμα της ισότητας των φύλων, δεν λειτουργούν, είναι υποτίθεται δομές κοινωνικού τριμερούς εκπροσώπησης ή πολυμερούς εκπροσώπησης και τα τελευταία χρόνια δεν έχουν αντικείμενο, δεν λειτουργούν. Για παράδειγμα, το θέμα σήμερα είναι η γυναικεία αμειβόμενη εργασία και στο Υπουργείο Εργασίας υπάρχουν στο πλαίσιο του Ανώτατου Συμβουλίου Εργασίας δύο τμήματα. Το τμήμα ισότητας όρων αμοιβής και το τμήμα ισότητας των φύλων. Αυτά δεν έχουν λειτουργήσει την τελευταία πενταετία ποτέ και θα έπρεπε το ένα τμήμα να τροφοδοτεί το άλλο γιατί αυτά συμβουλεύουν τον εκάστοτε ή την εκάστοτε Υπουργό, για να λάβει μέτρα.

Επίσης, άκουσα με πάρα πολλή χαρά ότι υπάρχει βούληση πρωτοβουλίας αποκατάστασης εξάμηνης άδειας μητρότητας. Πολύ ωραία. Διερωτώμαι όμως, αυτή είναι μια άδεια η οποία οι αποδοχές καλύπτονται από τον ΟΑΕΔ. Τον πόρο για την άδεια αυτή, με μνημονιακό μέτρο, από την εισφορά του εργοδότη έχει καταργηθεί. Άρα, ο πόρος που τροφοδοτεί αυτή την άδεια δεν υπάρχει. Άρα, να επεκταθεί. Σαφώς και να επεκταθεί, αλλά μέχρι να επεκταθεί, μήπως θα ήταν καλύτερο οι φορείς που παρακολουθούν την ισότητα να συστήσουν στον ΟΑΕΔ, να ανακαλέσει τις αποφάσεις που ζητούν πίσω από γυναίκες τα χρήματα που πήραν την άδεια αυτή, γιατί υπάρχουν παραδείγματα γυναικών τις οποίες μετά από έξι χρόνια τώρα ο ΟΑΕΔ βρίσκει ότι κακώς τα πήρανε, που καλώς, γιατί αυτό χρειάζεται να γίνει τώρα γιατί είναι στον ευρύτερο Δημόσιο τομέα και τους ζητάνε τώρα να αποδώσουν χρήματα που τα είχαν αξιοποιήσει, γιατί έπρεπε, αλλά ήταν για την φροντίδα του παιδιού τους. Τώρα, έξι χρόνια μετά.»

Η Ιωάννα Πορφύρη, Υπεύθυνη του Γραφείου Ισότητας του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων (ΙΜΕ) της ΓΣΕΒΕΕ μίλησε για τις γυναίκες επιχειρηματίες:

«Βλέπουμε, λοιπόν, ότι στη χώρα μας οι γυναίκες επιχειρηματίες αρχικών σταδίων, δηλαδή είναι αυτό που λέμε start-up, επιχειρούν το 4,3% των Ελληνίδων – οι γυναίκες που κατοικούν στην Ελλάδα – έναντι 8,6% των ανδρών, δηλαδή κάτι τις κρατάει να επιχειρήσουν.

Επίσης, αποτελούν ένα 30% του συνολικού επιχειρηματικού κόσμου, με περίπου το 80% να είναι «σόλο επιχειρηματίες», δηλαδή πάρα πολύ μικρές επιχειρήσεις και με 60% να υπέρ συγκεντρώνεται σε κλάδους – αυτό που λέμε, χαμηλότατης έντασης –  όπως το λιανικό εμπόριο.»

«Μια πρόσφατη μελέτη του ΙΜΕ της ΓΣΕΒΕΕ έδειξε ότι ποιος ήταν ο κλάδος και οι επιχειρήσεις, που είχε τις χειρότερες συνέπειες και δέχθηκε πιο έντονα τις επιπτώσεις της κρίσης. Το λιανικό εμπόριο και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις. Αυτές παρουσίασαν το μεγαλύτερο κίνδυνο κλεισίματος και πολλές απ’ αυτές έκλεισαν.»

Η Ζιζή Σαλίμπα, Οικονομολόγος της Εργασίας, Διδάκτωρ και Εμπειρογνώμων σε θέματα Επισφαλούς αδήλωτης ανασφάλιστης Εργασίας,

«Η αδήλωτη εργασία αποτελεί για τις εργαζόμενες, μηχανισμό επιβίωσης ή ακόμα καλύτερα μια παγίδα φτώχειας, καθώς ο φόβος της ανεργίας τις παγιδεύει και τις αναγκάζει να αποδέχονται να εργαστούν στην αδήλωτη εργασία και στην περιστασιακή απασχόληση, όσο και αν αυτές επιθυμούν να ενταχθούν στην επίσημη αγορά εργασίας.»

Η Σοφία Βούλτεψη, Βουλευτής της Ν.Δ. : «Λέω μόνο τούτο, ότι πολλές φορές σκεφτόμαστε και ίσως δεν το έχουμε συνειδητοποιήσει ότι αν για παράδειγμα οι γυναίκες μπορούσαν να πηγαίνουν στο πανεπιστήμιο στις αρχές του περασμένου ή στο προπερασμένο αιώνα, μπορεί για παράδειγμα, κάποιες ουσίες, κάποια φάρμακα να είχαν βρεθεί νωρίτερα ή τώρα να είχαμε φτάσει ήδη σε θεραπείες σημαντικές.

Γιατί το λέω αυτό; γιατί ουσιαστικά η ανθρωπότητα στερήθηκε το μισό της δυναμικό σε ευφυΐα, ικανότητες, διάθεση για δουλειά και δημιουργία, για εργασίες που μπορεί να τις κάνει ο οποιοσδήποτε. Και γι’ αυτό, ευχαριστώ πάρα πολύ για την ενημέρωση και παρακαλώ να είμαστε συνεχώς σε εγρήγορση και σε προσωπικό και σε γενικό επίπεδο».

Ολόκληρη η συνεδρίαση είχε μεγάλο ενδιαφέρον και τα στοιχεία που δόθηκαν πολλά. Είναι ένα πλούσιο υλικό για μελέτη, και καλή βάση για δράση.

Ολόκληρη η συνεδρίαση :

http://www.hellenicparliament.gr/Vouli-ton-Ellinon/ToKtirio/Fotografiko-Archeio/#a6ce97d1-25d2-4386-b579-a49900c3884c